Podróż w czasie z hipertekstem

George P. Landow, ACM Hypertext 2011Jak pracować z tysiącem połączonych dokumentów w erze web 2.0 i czy w czasach sprzed epoki internetowej nie przebiegało to sprawniej? Wbrew pozorom, nie jest to pytanie retoryczne. Już w latach osiemdziesiątych istniały systemy hipertekstowe pozwalające wielu ludziom współtworzyć w (lokalnej) sieci skomplikowane dokumenty i łączyć je ze sobą. Co więcej, stosowane wówczas multiłącza (one-to-many) i łącza dwukierunkowe prześcigają dzisiejsze standardy nawigacji po dokumentach, które - by osiąnąć podobny efekt - muszą wspierać się nakładkami takimi typu Flash, Flex czy Ajax.

Uczestnicy konferencji ACM Hypertext 2011 mieli nie najczęstszą okazję, by wraz z Georgem P. Landowem udać się w hipertekstową podróż w czasie, do sieci Victorian Web, tworzonej pod okiem Landowa w przeciągu dwóch dekad przez kilkanaście roczników studentów na kilku historycznych systemach hipertekstowych. Victorian Web powstała w roku 1987 i - dzięki wsparciu IBM, Apple'a i Sun - osadzona została w najlepszym z dostępnych wówczas środowisk: w systemie Intermedia. Gdy w 1992 Intermedia przestała istnieć, projekt przeniesiony został do popularnego w środowiskach pisarskich i akademickich programu Storyspace. Wraz z pojawieniem się Internetu, w 1995 roku, wiktoriańskie zasoby Uniwesytetu Brown przechodzą na serwery sieciowe. Z kolei od kilku lat, Victorian Web migruje do systemu Wiki. Jako twórca, redaktor i koordynator projektu, George P. Landow jest wyjątkowym przewodnikiem nie tylko po Victorian Web i nie tylko po historii środowisk sieciowych. Najbardziej uderzające w jego wystąpieniu w Eindhoven było dla mnie szczególne wyczulenie na praktyczną, edukacyjną stronę omawianych narzędzi. W oczach Landowa zdają się one istnieć na tyle, na ile są w stanie rozwijać wiedzę i umiejętności studentów. Jeśli nie służą temu celowi, nie pobudzają do twórczej i krytycznej praktyki w sposób pełniejszy lub choćby intrygująco inny niż tradycyjne narzędzia, ich racja bytu staje pod znakiem zapytania.

Victorian Web, jak powiedział mi Landow, zaczyna zapuszczać korzenie w Polsce. Na jednej z naszych uczelni nie tylko korzysta się ze wspomnianych zasobów, ale też zaczyna się je współtworzyć, o czym - mam nadzieję - będziemy informować już niedługo.

George P. Landow, The Victorian Web and the Victorian Course Wiki: Comparing the Educational Effectiveness of Identical Assignments in Web 1.0 and Web 2.0, ACM Hypertext 2011, Eindhoven, Holandia.

M. Pisarski