 Kamienne
tabliczki z Mezopotamii i znad Nilu, greckie papirusy, pierwsze
książki drukowane w Chinach, manuskrypty
średniowieczne, masowa produkcja książek w epoce Gutenberga,
krótki epizod mikrofilmowego
zapisu,
w końcu - elektroniczny, interaktywny ekran
komputera - wszystkie te materialne artefakty są nośnikiem zapisu
literatury, polem
pisma zmieniającycm się z epoki na epokę, wraz ze zmianiającą
się technologią, podlegającą procesowi remediacji.
Technologie te nie były tylko zwykłymi narzędziami komunikacji.
Zgodnie z formułą przenośnik jest przekazem wpływały one także
na sam kształt literatury, a nawet - jak to się stało w przypadku
druku - na wizję
świata. Jeśli uszeregować wszystkie te formy zapisu, w innym
układzie niż chronologiczny,
okaże się, że pisarstwo elektroniczne może mieć więcej cech wspólnych
z lietraturą ustną, manuskryptami i kamiennymi tabliczkami niż
z poprzedzającym je drukiem.
Otwartość
zapisu, wariantowość, niesekwencyjność, zaczerpnięta z literatury
ustnej retoryka:
to niektóre z tych cech. Te pokrewieństwa sprawiły, że o hipertekście
mówi się nawet, że (podobnie jak jego medium - komputer) inauguruje
on postgutenbergowską epokę drugiej oralności.
| |
