powrot do hipertekst
 
magazyn
warsztaty
cyborg cafe
gutenberg pub
blog
skrzynka
   
h i s t or i a : b i b l i a    j a k o   h i p e r t e k st
               
 
 
   
Wbrew powszechnym opiniom biblia nie jest pierwszym protohipertekstem w historii literatury. O wiele większym stopniem hipertekstualności cechuje się na przykład dużo starsza chińska księga wróżb I-Ching.

Mimo to Biblia, ze swoimi komentarzami i notatkami, jest w pewnym sensie utworem dynamicznym, przywołującym na myśl właśnie hipertekst. Dowodem na to choćby wielość hipertekstowych translacji tego utworu w formie sieciowej lub w formie hipertekstu dyskowego (stand-alone hypertext).

Biblia składa się 66 ksiąg napisanych przez różnych autorów w różnym czasie - podobnie jak hipertekstowe fikcje zbiorowe, może być ona czytana na wiele różnych sposobów, jej lektura może zacząć się w każdym dowolnym pukncie, składa się ona bowiem z osobnych bloków tekstu, które -choć tworzą sekwencje, mogą być czytane bez uwzględnienia kolejności, a na przykład za pomocą klucza zawartego w przypisach (porównywanie epizodu z życia Jezusa w ewangelii Marka, z tym z ewangelii Lukasza, itp.). Można czytać calość historii Józefa z ksiegi Genezis, ale równie dobrze można ją czytać jako opowiadanie w opowiadaniu, podobnie z Księgą Psalmów - nie musimy jej czytać od początku do końca.

W tym sensie Bibilia rzeczywiście wygląda na twór hipertekstowy, przy którego lekturze, jak pisze Landow, czytelnik wybiera sobie swoje własne centrum poszukiwań i eksploracji. Jednak w perspektywie ideologii, biblię od hipertekstu dzielą lata świetlne: księga ta jako całość ma swój jedyny początek - Genezis, i definitywny koniec - Księgę Apokalipsy. Równie duże jest oddzielenie czytelnika od autora, który przemawia do niego z pozycji świętego, w takich warunkach (Deine Grosse mach mich klein) trudno o jakąś większą interakcję tekstu z czytelnikiem, a wręcz absolutnie niemożliwe jest dopisanie przez czytelnika swojego własnego fragmentu czy wersji tego uświęconego kanonicznego dzieła. Biblia, na poziomie filofoziczno - literackim, jawi się jako źródło logocentryzmu, który hipertekst, spłacający długi poststrukturalizmowi, usiłuje znosić.

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  • manuskrypty
  • tora
  • I ching

     
  • homer
      
     
  • matrix
     
  • william burroughs
  • gry komputerowe: myst
  • mark amerika
     
  • retoryka hipertekstu
     
  • nobokov i hipertekst
     
  • spacjalizacja
     
     
  • pismo
     
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
       
     

    copyright (c) techsty 2002