Marc Saporta - Composition no. 1

Composition no 1, zrodlo: spinelessboksComposition no. 1 Marca Saporty to książka w formie pociętych i złożonych w talię kartek, wydana w 1961 roku w Paryżu (Éditions du Seuil). Ta awangardowa powieść traktuje o losach pewnego Francuza podczas II wojny światowej. Aby rozpocząć lekturę, czytelnik musi "książkę" rozłożyć jak karty i dopasowywać do siebie poszczególne strony. Autor nie podaje konkretnych wskazówek odnośnie kolejności zdarzeń, część kompetencji nadawczych przerzuconych zostaje na czytelnika.

Ta "już-nie-książka", odrzucona przez Umberto Eco w Dziele otawartym (1962) jako nie potrafiąca zangażować czytalnika po wyjawieniu mu zasady swojej konstrukcji, inauguruje cały podgatunek powieści karcianych, wśrod których najbardziej znaną polskiemu czytelnikowi są Nieszczęśni Bryana Stanleya Johnsona (1969, polskie wydanie: Ha!art 2008). Do tej skromnej, awangardowej tradycji, zaliczyć można następujące pozycje: (wydane główne nakladem sił własnych: Peter Beaman Deck of Cards, Henry James Korn - The Pontoon Manifesto, Martin Stephen Moskov - A shuffle - book, Arnold Skemer - Momus, Pedro Pietri - I never promised you a cheesburger.

Książki w formie talii kart aż proszą się o przeniesienie na ekran komputera. Sugerowanie relacji między segmentami czy śledzenie wielorakich wariantów, jakie buduje czytelnik, jest tu dużo ławiejsze. . Z różnych przyczyn, do cyfrowych adaptacji jednak nie dochodzi.

M.Pisarski