powrot do hipertekst
 
magazyn
warsztaty
cyborg cafe
gutenberg pub
blog
skrzynka
   
p o s t m o de r n i z m :  p o s t s t r u k t u r a l i z m
               
 
 
   
Podwaliny pod "kanoniczną" teorię hipertekstu stworzyło w swoich wczesnych pracach kilku badaczy: Jay David Bolter (1991), Michael Joyce (1995), George Landow (1992) i Richard Lanham (1993). W tych pracach hipertekst traktowano jako gatunek nie związany z żadną z literackich tradycji, łączono go natomiast z różnymi modelami i twierdzeniami postrukturalistycznej filozofii (Barthes, Derrida, Deleuze, de Man, Iser), które ilustrowały relacje hipertekstu i druku. Prace te opierały na na dokonaniach postrukturalistów i na wypracowanej przez nich terminologii, a za ich przewodnie hasło można uznać stwierdzenie "co postrukturalizm sugeruje, hipertekst wykonuje". Jak jednak twierdzi się dziś - czas pokazał, że sytuowanie hipertekstu na tym obszarze wrzuciło go pod nadzór, wpływ i władanie strony drukowanej i druku oraz właściwego dla nich dyskursu, praktyk i tradycji.

Późniejsza teoria hipertekstu - reprezentowana przez Espena Arsetha i Marie Laure Ryan - usytuowała ten gatunek w gatunkach nowych mediów - gier komputerowych i rzeczywistości wirtualnej i w tę - być może potencjalną tylko pułapkę - hipertekstu nie wciągnęła. Zamiast powoływac się na Derridę, Faucaulta czy Barthes'a - prace Ryan i Aarsetha rozpatrywały hipertekst w perspektywie poetyki gier komputerowych, takich jak gra MYSTczy Doom i w perspektywie interaktywności, tej która dostępna jest użytkownikom środowisk wirtualnej rzeczywistości. Tu hipertekst nie był juz wcieleniem w życie, a właściwie przerzuceniem na ekran komputera tego, co było tylko na papierze w tekstach postrukturalistów, stawał się natomiast jednym ze starszych i jednym z bardziej tradycyjnych przejawów form nowych mediów.
 

Mimo to - zarówno wczesna jak i późna teoria hipertekstu mają swoją wspólną płaszczyznę - traktowanie hipertekstu jako mariażu tego, co werbalne z elementami pozawerbalnymi - grafiką, dźwiękiem, wideo oraz wszelkimi tego konsekwencjami.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  • dzieło otwarte a hipertekst
  • ergodyzm i cybertekst
  • figura kłącza

     
  • kłacze cd
     
  • batalia o hipertekst
     
  • postmodernizm i hipertekst
     
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
       
     

    copyright (c) techsty 2002