aktualnosci
magazyn
color="#000000">warsztaty
onMouseOut="MM_swapImgRestore()" onMouseOver="MM_swapImage('gutenberg','','galeria/gutenbergbov.g if',1)">gutenberg pub
blog
skrzynka
   
h i p e r t e k s t : t e o r e t y c y  i  p r o p a g a t o r z y
               
 
 
   

Teraz, gdy jesteśmy w stanie pisać hiperteksty,
już nigdy nie będziemy do końca usatysfakcjonowani
pisząc w sposób płaski i linearny.
Nawet nasze linearne teksty przechodzić będą przez filtr hipertekstualności
i załamywać się na nim, i zawsze już będziemy uwrażliwieni
na hipertekstowe wzorce oraz na interakcję.

Powyższy cytat pochodzi z weblogu Marka Bernsteina i napisany został 16 lat po tym, jak ów teoretyk i propagator hipertekstów literackich zaczął publikować ten rodzaj fikcji i pracować nad oprogramowaniem, które ułatwiłoby pisarzom jej tworzenie. Weblog Bernsteina to witryna powstająca na bieżąco w programie Tinderbox - kolejnym po Storyspace genialnym dzieckiem hipertekstualnej wrażliwości. Bo o wrażliwość, wrodzony sposób spojrzenia na literaturę i na świat w powyższym cytacie chodzi. Autorzy i czytelnicy hipertekstów raczej nie podążaja za modą, jeśli by o to chodziło - to zainteresowanie hipertekstem powinno było minąć, przynajmniej w Stanach Zjednoczonych, już w połowie lat 90tych, kiedy to o hipertekstach, jak to w stanach bywa, zaczeli pisać wszyscy i napisali praktycznie wszystko. Dlatego mówiąc o twórcach hipertekstów mówimy jednocześnie o przedstawicielach pewnej tradycji literackiej, i pewnej literackiej wrażliwości, która na przełomie XX i XXI wieku zaczęła wyrażać się w nowych, elektronicznych mediach i w nowym polu pisma -interaktywnym ekranie komputera.

Pierwszą, najbardziej reprezentatywną, i wybijająca się przed szereg grupę twórców e-fikcji, reprezentowaną przez takich autorów Michael Joyce, Stuart Moulthrop, Mark Bernstein, Jay David Bolter, czy Mark Ameriika, tworzą pisarze, którzy jednocześnie są twórcami oprogramowania, teoretykami i pisarzami e-fikcji. Sa oni zarazem pierwszym pokoleniem hipertekstualistów. Ich poprzednikami i duchowymi patronami są protohipertekstualiści - twórcy zaliczani do awangardowego skrzydła literatury postmodernistycznej, którzy swoje największe i najbardziej znaczące utwory wydali w formie książek tradycyjnych, drukowanych. Są to między innymi - Robert Coover, Milorad Pavic, czy Ronald Sukenick czy Raymond Federman. Protohipertekstualiści wraz z pojawieniem się hipertekstów elektronicznych, komputerów osobistych i internetu - bądź propagowali hipertekst jako nowy gatunek - widząc w nim szansę na kontunuację tradycji XX wiecznej awangardy, jak czynił to Coover, bądź też zaczęli próbować swoich sił w nowym medium i tworzyć literaturę odczytywaną na elektronicznym ekranie, jak to czynił Milorad Pavic.

Kolejna grupa twórców to wszyscy ci, którzy z dobrodziejstw technologii, z teoretycznego zaplecza myśli krytycznej czy w końcu z klasyki gatunku korzystali jak z czegoś już zastanego, bo były one juz dla nich naturalnym srodowiskiem. To drugie pokolenie hipertekstualistów nie może się jeszcze pochwalić znanymi powszechnie nazwiskami, bardziej znane są to same projekty i utwory - czy będzie to głośny sieciowy hipertekst Unknown czy równie głośny, wydany przez Eastgate, hipertekst Figurski at Fidhorn on Acid . Do tej grupy w gruncie rzeczy należymy wszyscy czytający i piszący te słowa, ze Sławomirem Shuty na czele.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
  • klasyka gatunku
  • batalia o hipertekst
  • hipertekst i mity narracji

     
  • autor w hipertekście  
     
     
  • michael joyce
  • stuart moulthrop
  • mar bernstein
  • eastgate systems
  • mark amerika
     
  • hipertekst - strona główna
     
    . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
       
     

    copyright (c) techsty 2002