Hiperlepsa to performatywna figura cyfrowa, która pojedynczy motyw, gest bądź jakikolwiek element świata przedstawionego lub narracyjnego dyskursu wyraża w kilku warstwach na raz, w tym samym czasie, potęgując ekspresję motywu czy gestu. Zasadą działania hiperlepsy jest sprzężenie różnych rejestrów i orkiestracja dostępnych w ich obrębie środków wyrazu w celu przedstawienia, bądź wzmocnienia, tej samej idei, obrazu, tematu. Jako taka, hiperlepsa powinna być traktowana jako przeciwieństwo syllepsy, której zasadą jest oznaczanie dwóch różnych rzeczy na raz, a także przeciwieństwo metalepsy, której zasadą jest transfer podmiotu z jednego poziomu reprezentacji do drugiego. W hiperlepsie temat bądź podmiot pozostają tam, gdzie przynależą, ale obecność zostaje zwielokrotniona, promieniuje na inne poziomy i ma na nich swoje ekspresje. W książce-aplikacji Maginary Semyona Polyakovskiego (2018) czy w aplikacji Zombies, Run! (2012) użytkownik musi wykonywać wskazane działania we własnym świecie, lecz jednocześnie zarówno on same (lub ich analogony) mają swoją reprezentację w świecie fikcji, a ich skutki kształtują fabułę.

...
Pojedyncza strona w Maginary Saimona Polyakovskiego. Ekran tekstu nakazujący czytelnikowi podłączenie telefonu do prądu.

Pojedyncze znaczenie lub motyw wyraża się w metalepsje na poziomie kodowym, semantycznym, semiotycznym i operacyjnym za pomocą właściwych tym poziomom środków. Na poziomie kodowym trop wyraża temat za pomocą przyzwoleń programu, platformy bądź systemu. Na poziomie semantycznym wachlarzem wykorzystywanych przez hiperlepsę środków jest język oraz semantyka narracyjna. Na poziomie semiotycznym – pozajęzykowe modalności, takie jak organizacja wizualna, audialna, haptyczna itp. Wreszcie, na poziomie operacyjnym, hiperlepsa wyraża to samo znaczenie, co na innych poziomach, ale wykorzystując arsenał konwencjonalnych bądź autorskich działań na tekście. Zakres hiperlepsy nie musi obejmować wszystkich wspomnianych wymiarów na raz i choć ilość sfer oddziaływania tropu nie przekłada się w jakość, to im większy zasięg chwytu, im większa koniunkcja sfer, tym łatwiej o topiczne wzmocnienie. Ostateczny cel hiperlepsy, podobnie jak większości tropów cyfrowych, to przeniesienie poetyckiego efektu w sferę dyskursu, do świata czytelnika. Znakiem rozpoznawczym tego efektu jest zestrojenie czasu (bądź czasoprzestrzeni) dzieła z czasem (bądź czasoprzestrzenią) czytelnika.

Ostatnia aktualizacja:

19.05.2025

Cytuj ten wpis jako:

Mariusz Pisarski (2025) Hiperlepsa. "Techsty" 19.05.2025 [https://techsty.art.pl/hipertekst/poetyka/hiperlepsa.htm].

Mapa połączeń


Legenda

Statystyki


aplikacji art central czytelnika działania hiperlepsa hiperlepsy hipertekst img kodowym maginary motyw musi poetyka polyakovskiego pomocą poziomie przeciwieństwo raz różnych techsty value wyraża zasadą środków