Wielotorowy, wielolinearny hipertekst nie ma centrum, któremu podporządkowane byłyby znaczenia utworu. W afternoon, a story wszystkie tekstowe fragmenty uzurpują sobie prawo do bycia tymi najważniejszymi i najbardziej znaczącymi. Są oczywiście hiperteksty, ogniskujące się wokół jakiegoś elementu w warstwie formalnej bądź fabularnej, który wydaje się pełnić rolę centrum. Jest tak na przykład w Victory Garden Stuarta Moulthropa, gdzie takim quasi centralnym punktem może być mapa powieści. Podobnie się ma z Marble Springs Deany Larsen.

...
Mapa w Victory Garden

W przypadku Moulthropa, na diagramie w formie labiryntu w sposób schematyczny pokazane są poszczególne lokacje, wątki, wypisane są imiona głównych bohaterów. I stamtąd możemy, w razie zagubienia, przedostać się do interesujących miejsc i fragmentów powieści.

Mapę w Victory Garden trudno jednak nazwać centrum powieści. Różne, często sprzeczne wobec siebie wersje opowiadania, zanikające wątki, prowadzące donikąd trajektorie opowiadania, ślepe uliczki narracji, nie pozwalają czytelnikowi znaleźć centralnego źródła dystrybucji sensów. Znaczenia zresztą są tutaj wobec siebie konkurencyjne, każde walczy o to, by stać się tym nadrzędnym. Graficzne diagramy i mapy, które ułatwiają nawigację, są w hipertekstach raczej portalami, wyrzutniami, z których czytelnik dostaje się do innych części powieści.Brak centrum nie jest jednak konieczny, by zaistniał dobry hipertekst. Zasadniczym celem klasycznych hiperfikcji jest zawieszenie oczekiwań spójności, kompletności i całości, z jakimi czytelnik przystępuje do lektury. Michael Joyce zachęca, by powieść popołudnie, pewną historię czytać przyglądając się fakturze słów i sugeruje, że większość najciekawszych wydarzeń dzieje się na marginesach. Konstytuujący się przez te odautorskie zastrzeżenie pakt pomiędzy nadawcą a odbiorcą hipertekstowego komunikatu, zawiesza tradycyjnie rozumianą spójność, fabularność i koherencję

Ostatnia aktualizacja:

29.08.2025

Cytuj ten wpis jako:

Mariusz Pisarski (2010) Problem centrum w hipertekście. "Techsty" 29.08.2025 [https://techsty.art.pl/hipertekst/teoria/postmodernizm/centrum.htm].

postmodernizm poststrukturalizm tekst cyfrowy teoria hipertekstu

Mapa połączeń


Legenda

Statystyki


afternoon art biblia central centrum garden hiperfikcja hipertekst img klasyka marblesprings moulthropa opowiadania outgoing postmodernizm powieści siebie source target techsty teoria umysl value vgardenmapa victory