Więc teraz mamy tekst, tak jak mamy piasek i wodę - pisał o nowym literackim zjawisku francuski postmodernista Pierre Levy. Tekstu jest tyle, co piasku na plaży, więc - skoro jest on czymś tak masowym i powszechnym nie ma potrzeby czytania go w całości, byłoby to nawet trochę absurdalne. A zatem czytelnik będzie raczej przechadzał się po powierzchni tekstu lub robił małe czytelnicze próbki by – niczym kosmiczna sonda albo pszczoła latająca między kwiatami – usatysfakcjonowanym jedną próbką przejść do kolejnej. Nieco dalej Levy pisze, próbując spojrzeć na hipertekst od strony czytelnika:  

Nie interesuje mnie wcale, co nieuchwytny już w danym momencie autor zawarł w tekście, wymagam od tekstu tylko tego, by pozwolił mi pomyśleć, tu i teraz. Wirtualność takiego tekstu pobudza moją aktywną inteligencję.

Lektura hipertekstu nie zmusza zatem czytelnika do kompletnego zanurzania się w materię tekstu, w tok narracji, punkty widzenia bohaterów itd. Ale może to uczynić. Taka nieholistyczna perspektywa upraszcza postawę czytelnika wobec utworu jako tekstualnej, narracyjnej bazą danych. Dlatego wyróżnia się dwa podejścia czytelnika do hipertekstu: przy pierwszym utwór jest traktowany jako przestrzeń ustrukturyzowana (wg Laure Ryan - przestrzeń prążkowana, Deleuze i Gauttari widzieli w niej strukturę drzewa). Przez taką przestrzeń trzeba po prostu przejść, by gdzieś zajść. Utwór może być jednak przestrzenią otwartą i potencjalną (wg Laure Ryan wygładzoną, Deleuze/Gauttari wskazaliby na kłącze). Taką przestrzeń eksploruje się dla samej przyjemności podróży lub po to, by po drodze natknąć się na jakieś niespodzianki.

Michael Joyce proponuje, by wydzielić aktywność czytelnika na dwie sfery: eksploracyjną i konstrukcyjną. W hipertekście eksploracyjnym czytelnik może tylko oglądać i czytać. W hipertekście konstrukcyjnym ma wpływ na układ fabuły a czasem nawet na zawartość językową.

Ostatnia aktualizacja:

20.05.2025

Cytuj ten wpis jako:

Mariusz Pisarski (2010) Czytelnik - ciąg dalszy. "Techsty" 20.05.2025 [https://techsty.art.pl/hipertekst/poetyka/czytelnik/czyt_176.htm].

narracja poetyka poetyka hipertekstu poststrukturalizm retoryka tekst cyfrowy

Mapa połączeń


Legenda

Statystyki


art baza central czyt czytelnik czytelnika danych deleuze gauttari hipertekst hipertekstu hipertekście img laure levy mamy poetyka przejść przestrzeń ryan source taką target techsty tekstu